161x
000217
2026-10-29

Wszystko na tempo: Dlaczego Chiny budują szybciej

Chiny budują szybciej. W ciągu kilku lat kraj ten wyciąga w górę ogromne drapacze chmur i buduje rekordowe mosty. Tempo, od którego w Niemczech kręci nam się w głowie. Ale jak Chiny mogą budować tak szybko i jaka jest za to cena? Czy byłoby to możliwe także w Niemczech? Czytajcie!

Aby osiągnąć silny wzrost gospodarczy, potrzebujemy dobrej infrastruktury. Jest się w tym zgodnym na całym świecie. Natomiast to, jak realizowane są ważne projekty infrastrukturalne, nie mogłoby być bardziej różne. Na przykład Niemcy i Chiny oba inwestują w nowoczesną infrastrukturę, ale tempa znacznie się różnią.

Niemieckie projekty o dużej skali są na arenie międzynarodowej znane przede wszystkim dlatego, że nieskończenie długie czasy planowania i budowy mieszczą się obok wpadek planistycznych i budowlanych. Co więcej, koszty budowy często przekraczają pierwotne plany wielokrotnie. Dobrymi przykładami są Niedziałające lotnisko Berlin-Brandenburg i Elbphilharmonie w Hamburgu .

Tymczasem w Chinach w ciągu zaledwie kilku lat powstają ogromne dworce, linie kolei dużych prędkości i mosty, które pobijają rekordy jeden po drugim. Relacjonowaliśmy już na przykład o moście Beipanjiang i moście Huajiang. Szczerze mówiąc: Czy Niemcy w dziedzinie budownictwa całkowicie zostały w tyle za Chinami? Dlaczego chińskie budownictwo w ogóle jest takie szybkie – i jaka jest za to cena? Przyglądamy się temu bliżej!

Dwa kraje: dwa tempa

Aktualniej już nie może być: W Niemczech budowany jest projekt o dużej skali, który jest starszy niż wielu z nas. Stuttgart 21 został przedstawiony w 1995 roku i nadal nie jest ukończony. Budowa rozpoczęła się już w 2010 roku, ale ma wejść do użytku, według obecnego stanu, dopiero w 2031 roku. I to po licznych opóźnieniach i problemach. Konsekwencja: Stuttgart 21 będzie ostatecznie kosztował prawdopodobnie około 14,5 mld €, jeśli nic więcej nie stanie na przeszkodzie.

A w Chinach? Tam również w ostatnich latach całkowicie przebudowano tradycyjny dworzec. Na dworcu Pekin Fengtai powstała powierzchnia budynku wynosząca 400.000 m², z ponad 32 torami i 32 peronami. 14.000 podróżnych na godzinę może się tu wsiadać, wysiadać i przesiadać. I to wszystko w ciągu zaledwie czterech lat, od 2018 do 2022 roku.

Na pierwszy rzut oka jest to oczywiście ogromna różnica. Podczas gdy Stuttgart 21 zajmował firmy budowlane i media przez dziesięciolecia, w Pekinie w ciągu około czterech lat odnowiono i rozbudowano ogromny węzeł kolejowy. Oczywiście oba projekty nie są bezpośrednio porównywalne. Stuttgart 21 to w końcu więcej niż tylko dworzec przelotowy – należą do tego również przeniesienie i budowa tuneli, linii dojazdowych oraz rozwój cyfrowej technologii kolejowej.

Pekin Fengtai pozostał niemal bez wpadek pod względem tempa budowy i organizacji projektu, ale i to nie jest dowodem na to, że Chiny mogłyby zrealizować technicznie równorzędny projekt w cztery lata. Przejdźmy więc do kluczowego pytania: Dlaczego Chiny mogą w ogóle budować infrastrukturę w takim tempie? I dlaczego u nas nie dzieje się to dokładnie tak samo?

Dlaczego Chiny mogą budować szybciej

Te ogromne różnice oczywiście nie wzięły się znikąd. Ale: Ogólne stwierdzenie, że Chiny budują lepiej, a Niemcy są po prostu zbyt wolne, byłoby zbyt uproszczone. To, że chińskie budownictwo jest o wiele szybsze, ma kilka powodów, którym teraz przyjrzymy się bliżej.

Decyzje polityczne i sterowanie państwowe

W Chinach nie ma takiej demokracji, jaka u nas jest codziennością. Rząd składa się z jednej partii, co czyni go autokracją. Brak opozycji, która mogłaby zgłosić weto. Co jest określone prawnie, jest również dokładnie tak realizowane.

W dziedzinie infrastruktury ma to dużą zaletę: kierownictwo polityczne określa priorytety, na przykład dla dużych projektów infrastrukturalnych, a wszyscy pozostali zajmują się ich realizacją. Finansowanie, wykorzystanie powierzchni i realizacja projektu są koordynowane i podejmowane wspólnie oraz dalej realizowane.

Gdy w Niemczech podejmuje się decyzję o realizacji dużego projektu infrastrukturalnego, uczestniczy wiele szczebli i stron. Mamy rząd federalny, landy, gminy, urzędy, inwestorów, właścicieli i oczywiście również opinię publiczną. Wszyscy mają własne interesy, które muszą zostać pogodzone ze sobą. Dochodzą do tego ustawowe kontrole, procedury uczestnictwa i od czasu do czasu spory sądowe. To wszystko wymaga ogromnych ilości czasu – a także w branży budowlanej czas to pieniądz.

Nawet OECD już jasno wypowiedziała się o Niemczech. OECD to organizacja międzynarodowa z siedzibą w Paryżu. Jej celem jest promowanie polityki, która globalnie w zrównoważony sposób poprawia wzrost gospodarczy, standard życia i dobrobyt. Często uważana jest za tzw. „think tank” krajów rozwiniętych.

OECD opisuje w Niemczech skomplikowane i niejednolite procedury administracyjne, ograniczone możliwości gmin oraz długotrwałe procesy uzyskiwania pozwoleń jako czynniki, które mogą hamować publiczne inwestycje w infrastrukturę. Podsumujmy: W Chinach często po prostu łatwiej jest wdrażać decyzje polityczne w rzeczywiste inwestycje budowlane. Już sama droga do tego może w Niemczech prowadzić do problemów.

Standaryzacja i równoległe procesy budowy

Od planowania przechodzimy bezpośrednio do realizacji inwestycji budowlanych. Tutaj widać, że Chiny dysponują dużymi firmami budowlanymi, rozległymi zdolnościami produkcyjnymi i wieloletnim doświadczeniem w realizacji projektów o dużej skali. Zadania budowlane wykonywane wielokrotnie są standaryzowane. Dochodzą do tego prefabrykowane elementy konstrukcyjne, skoordynowane przepływy pracy – często w systemach zmianowych – oraz duża flota maszyn.

Dzięki tej ogromnej mocy produkcyjnej i standaryzacji możliwe są czasy budowy, o których w Niemczech można tylko marzyć. Pasującym przykładem jest przebudowa dworca w Longyan w styczniu 2018 roku. Około 1.500 pracowników pracowało przy połączeniu nowej linii kolejowej z trzema istniejącymi liniami. I to, co wtedy się wydarzyło, graniczy z magią: W ciągu około ośmiu i pół godziny usunięto stare tory, ułożono nowe tory i zamontowano zwrotnice. Użyto przy tym siedmiu pociągów i 23 koparek. Takich maszyn prawdopodobnie nigdy wcześniej w jednym miejscu nie widziano w Niemczech. Tym bardziej nie na placu budowy.

Decydujące nie było tu jednak tylko zaangażowanie dużej liczby pracowników i maszyn, lecz koordynacja. Różne grupy pracowały jednocześnie nad różnymi zadaniami. Dzięki temu możliwa była całkowita przebudowa istniejących torowisk w tak krótkim czasie. Czy to również w Niemczech byłoby możliwe?

W rzeczywistości tak. Problemem jest raczej kwestia, w jakim stopniu standaryzowane rozwiązania, prefabrykacja elementów i równoległe procesy byłyby przez nas ostatecznie konsekwentnie wykorzystywane. Prawdopodobnie – i to jest niepodważalny fakt – przy takim projekcie już na punkcie „personel” byśmy polegli. Brak specjalistów na niemieckich placach budowy nie jest już żadną tajemnicą. Jeśli chcecie przeczytać więcej o problemach na wielkich placach budowy w Niemczech, znajdziecie tutaj pasujący artykuł: Duże projekty budowlane w Niemczech .

Chińska branża budowlana: Wysokie tempo, wysoka cena?

1. Udział obywateli i władza polityczna

W Niemczech wszyscy obywatele mogą wpływać nawet na duże projekty infrastrukturalne. Służą do tego procedury uczestnictwa, zastrzeżenia, debaty polityczne i pod pewnymi warunkami również skargi do sądu. Przy Stuttgart 21 na przykład doszło do publicznego sporu wokół rozpoczęcia budowy. Zakończono go również przez publiczną procedurę mediacyjną.

Rok później w Badenii-Wirtembergii odbyło się głosowanie ludowe nad finansowaniem udziału kraju. Przecież wpłynęły tam podatki ludności. Takie procedury mogą z jednej strony opóźniać duże projekty, ale dają zainteresowanym również możliwość włączania swoich interesów, dyskutowania o alternatywach i kontrolowania decyzji.

Mimo autokracji istnieją również w Chinach procedury uczestnictwa i konsultacji, na przykład w związku z ocenami oddziaływania na środowisko. Ich zasięg jest jednak ograniczony i niejednolicie uregulowany. Opinia publiczna może, zwłaszcza we wczesnych fazach projektu, wpływać tylko w ograniczonym stopniu. Możliwości kwestionowania państwowych decyzji fundamentalnych, jak przy projektach infrastrukturalnych, są znacznie bardziej ograniczone.

Dla ludzi w Chinach, których mieszkania lub działki są dotknięte projektami infrastrukturalnymi, może to mieć poważne konsekwencje. Podczas gdy w Niemczech skargi do sądu i wstrzymania budowy ze względu na nieodpowiednie korytarze podejścia nowego lotniska często są jak najbardziej możliwe, w Chinach często następują przesiedlenia i odszkodowania. Państwo ostatecznie ma swoje. Duży projekt infrastrukturalny ma priorytet przed prawami i poglądami obywateli.

2. Presja wydajności i niskie płace

W Chinach na wielu placach budowy liczy się nie tylko to, że się buduje, ale także jak szybko. Robotnicy stają wobec ciasnych harmonogramów i wysokiej presji wydajności. Liczne raporty dają nieprzyjazny obraz chińskiej gospodarki budowlanej: Kto nie spełnia oczekiwań, musi liczyć się z konsekwencjami. Od utraty kolejnego zlecenia dla podwykonawcy po zawodowe niekorzyści dla poszczególnych pracowników – wszystko nie tylko jest możliwe, lecz stanowi smutną codzienność z konsekwencjami egzystencjalnymi.

Oczywiście nie oznacza to w zasadzie, że każdy pracownik zostanie natychmiast zwolniony za błąd. Ale pokazuje to, w przeciwieństwie do Niemiec, często słabą pozycję robotnika wobec pracodawcy. Kolejnym czynnikiem są tutaj koszty pracy. W porównaniu z Niemcami firmy budowlane w Chinach mogą zatrudniać duże zespoły przy niższych kosztach płac.

W Chinach istnieją miliony tak zwanych robotników migracyjnych, którzy wykonują pracę fizyczną na placach budowy za stosunkowo niską płacę. Często są wypłacani z opóźnieniem lub otrzymują znacznie gorsze umowy o pracę niż ich etatowi koledzy. Dzięki temu zawsze dostępny jest obszerna pula siły roboczej dla czasowych projektów budowlanych, a wykonawcy są szybko wymienni.

Pokazuje się więc, że to wysokie tempo wiąże się również z rynkiem pracy, na którym wielu pracowników ma porównywalnie mało bezpieczeństwa. Jeśli więc pytamy, dlaczego Chiny mogą realizować niektóre projekty budowlane w tak krótkim czasie, powinniśmy patrzeć nie tylko na maszyny, planowanie i organizację, ale również na warunki, w jakich pracują dla tego ludzie.

3. Kto płaci za chiński boom budowlany?

Chiński boom infrastrukturalny nie jest finansowany wyłącznie przez rząd centralny. Ważną rolę odgrywają również prowincje, miasta i inne lokalne instytucje państwowe. Kluczową funkcję pełnią tak zwane Local Government Financing Vehicles (LGFVs). Chodzi o kontrolowane przez państwo spółki finansowe, które między innymi zaciągają kredyty na infrastrukturę i rozwój miast. Te długi nie pojawiają się w całości w oficjalnym zadłużeniu państwa.

Załóżmy, że rząd centralny napędza decyzję o nowym rekordowym moście. Odpowiednie miasto nie ma jednak wystarczająco pieniędzy w budżecie, aby wnieść swój wkład. Wykorzystuje więc własną kontrolowaną przez państwo spółkę finansową (LGFV), która zaciąga kredyty w bankach lub emituje obligacje. Za te pieniądze finansuje się takie projekty budowlane.

Spółka sama musi później spłacić długi wraz z odsetkami. Problem: Ostatecznie, nawet dzięki budowli, nie wpływa wystarczająco dużo pieniędzy. Przez wiele lata lokalne rządy mogły finansować inwestycje budowlane, mimo że ich bieżące dochody na to nie wystarczały. To zwiększa również presję ekonomiczną na szybkie zakończenie projektów budowlanych. Bo dopóki trwają kredyty, narastają odsetki. Opóźnienia mogą powodować dodatkowe koszty i jeszcze bardziej zwiększać obciążenie finansowe.

A to wszystko ma dla wielu regionów daleko idące konsekwencje: Są mocno zadłużone. Międzynarodowy Fundusz Walutowy opisuje te struktury finansowania nawet jako istotny czynnik wysokiego zadłużenia lokalnych rządów i ich spółek finansowych.

Podsumowanie: Budować jak Chiny?

Jedno jest pewne: Chiński boom budowlany pokazuje, co jest możliwe, gdy infrastruktura ma politycznie wysokie znaczenie i projekty są realizowane z dużym nakładem. Ale wysokie tempo ma również swoją cenę: dla pracowników, dla finansów publicznych i częściowo również dla długoterminowej wydajności inwestycji budowlanych. Czy chcielibyśmy zapłacić tę cenę?

I czy powinniśmy naprawdę bardziej budować jak Chiny – czy po prostu trochę mniej jak Niemcy? Co właściwie tak mocno hamuje nasze projekty budowlane? Podsumujmy: Ważna infrastruktura ma być również u nas szybciej gotowa. Ale bez kompromisów w punktach takich jak (bezpieczeństwo pracy), jakość i uczestnictwo. Jak to zrobić?

Faktem jest: Idealnego budownictwa jeszcze nie znaleźliśmy. Być może w ogóle go nie ma. Nasze priorytety społeczne leżą świadomie gdzie indziej niż w Chinach. Ale możemy uczyć się od chińskiego budownictwa, co byłoby u nas wykonalne. Należy do tego:

  • Silniejsza standaryzacja projektów, tam gdzie jest to technicznie sensowne
  • Najpierw dokładne planowanie, potem budowa, zamiast rozwiązywać problemy dopiero podczas realizacji
  • Uproszczenie procedur planistycznych i pozwoleniowych: Które normy, obliczenia i urzędowe formalności są naprawdę konieczne?
  • Lepsza koordynacja procesów budowy, zwłaszcza między poszczególnymi branżami
  • Jasne określenie odpowiedzialności, aby decyzje nie trwały niepotrzebnie długo
  • Poprawa planowania i zarządzania ryzykiem, aby wcześnie rozpoznawać opóźnienia i wzrosty kosztów
  • Realistyczna ocena finansowania i długoterminowych korzyści, zanim projekt okaże się kosztowną porażką

Powinniśmy jednak zachować pewne rzeczy. Należą do nich zwiększona ochrona prawna dla wszystkich zainteresowanych, prawa głosu ludności oraz wysoki wymóg bezpieczeństwa i trwałości powstającej budowli. Również o kosztach, ryzykach i podjętych decyzjach powinno się odpowiednio wcześnie raportować w sposób przejrzysty, zanim pojedynczy sensacyjny nagłówek z insiderskimi informacjami wywoła kolejne złośliwości.

To, co działa w jednym systemie politycznym, oczywiście nie da się po prostu przenieść na inny. Kluczowe pytanie nie brzmi: Jak możemy w końcu budować tak szybko jak Chiny? Sondern: Jak możemy budować szybciej i wydajniej, bez rezygnacji z ważnych wartości takich jak bezpieczeństwo, współdecydowanie i długoterminowa odpowiedzialność?


Autor

Luisa pracuje jako copywriterka i zajmuje się blogiem Dlubal. Tworzy treści redakcyjne, teksty i nagłówki oraz dba o spójną warstwę językową wpisów.



;