Teren gazowni leży na równinie zalewowej rzeki Aare, około 15–20 metrów poniżej poziomu mostu Monbijoubrücke, i jest objęty długofalowym procesem rozwoju urbanistycznego. Teren dawnego zakładu przemysłowego ma być stopniowo przekształcany w zwartą, wielofunkcyjną dzielnicę miejską, obejmującą zabudowę mieszkaniową, usługową oraz tereny otwarte. Jednym z istotnych zadań urbanistycznych jest lepsze skomunikowanie tego obszaru z położoną wyżej częścią miasta poprzez stworzenie połączenia w pionie.
22-metrowa wieża schodowa już dziś zapewnia takie połączenie: prowadzi z mostu Monbijou bezpośrednio do tymczasowej lokalizacji szkoły na terenie dawnej gazowni, skracając tym samym drogę, szczególnie uczniom z dzielnicy Kirchenfeld. Miasto Berno wyraźnie wskazuje to bezpośrednie połączenie jako działanie mające na celu poprawę bezpieczeństwa i zwiększenie komfortu drogi do szkoły; jednocześnie stanowi ono pierwszy element przyszłego układu komunikacyjnego tego obszaru.
Pod względem formy wieża opiera się na świadomie prostym i powtarzalnym schemacie konstrukcyjnym. Konstrukcja nośna pozostaje w dużej mierze widoczna i wraz z otaczającą ją diagonalną siatką z drutu nadaje obiektowi charakterystyczny wygląd. Otwarta elewacja pozwala na przenikanie światła i powietrza oraz zachowanie kontaktu wzrokowego z otoczeniem. Otaczająca konstrukcję diagonalna siatka z drutu uzupełnia zabezpieczenie przed upadkiem, a jednocześnie podkreśla filigranowy charakter wieży. Zamykane bramy umożliwiają dostosowanie dostępu do obiektu do godzin funkcjonowania szkoły. Ograniczenie konstrukcji do układu nośnego, schodów i osłony podkreśla tymczasowy charakter obiektu, nie pozbawiając go jednocześnie wyrazistej tożsamości architektonicznej.
Konstrukcja nośna
Konstrukcję nośną stanowi drewniana wieża kratownicowa o wysokości około 20,5 m; całkowita wysokość obiektu wynosi około 22 m, przy powierzchni podstawy 8,5 × 5,7 m. Pionowe kratownice tworzą pasy górne i dolne oraz słupki wykonane z drewna. Stalowe krzyżulce rozciągane – zgodnie z założeniami projektowymi systemu SwissGewi – wraz z elementami drewnianymi zapewniają stężenie konstrukcji. Stalowe krzyżulce stabilizują również spoczniki schodów, które pełnią funkcję tarcz w przestrzennym układzie nośnym. Łącznie zastosowano niespełna 50 m³ drewna modrzewiowego.
Wszystkie konstrukcyjne elementy drewniane przewidziano z drewna modrzewiowego (z twardzieli). Poziome elementy drewniane otrzymują dodatkową konstrukcyjną ochronę przed wpływem czynników atmosferycznych. Blachy szczelinowe oraz stalowe krzyżulce są ocynkowane ogniowo; dla eksponowanych elementów stalowych przewidziano zabezpieczenie antykorozyjne odpowiednie do warunków ich użytkowania na zewnątrz. Wielkopowierzchniowa diagonalna siatka z drutu kształtuje otwartą powłokę obiektu i stanowi dodatkowe zabezpieczenie, uzupełniające balustradę zaprojektowaną na pełne obciążenie od upadku.
Przenoszenie obciążeń odbywa się za pośrednictwem drewnianych słupów opartych na specjalnie zaprojektowanych stalowych konsolach, a następnie do płytko posadowionej żelbetowej płyty fundamentowej. Stalowe konsole są wykonane z blach spawanych i zamocowane w fundamentach kielichowych. Kielichy są zalewane betonem dopiero po ustawieniu i wypoziomowaniu konstrukcji. Takie rozwiązanie pozwala na kompensację tolerancji montażowych oraz precyzyjne ustawienie wysokiej i smukłej konstrukcji drewnianej.
Jednym z głównych wyzwań technicznych jest połączenie znacznej wysokości obiektu, stosunkowo niewielkiej powierzchni podstawy oraz całkowicie otwartej elewacji. Z tego względu, oprócz obciążeń stałych, użytkowych i obciążenia śniegiem, istotne znaczenie mają przede wszystkim obciążenie wiatrem, poziome obciążenia od balustrad, drgania oraz oddziaływania sejsmiczne. Dla wieży obowiązuje między innymi ograniczenie ugięcia do H/300, natomiast dla spoczników wymagane jest zachowanie granicznego ugięcia L/350 oraz przeprowadzenie dodatkowego sprawdzenia pod względem drgań.
Szczególnej uwagi wymagała również diagonalna siatka z drutu. Balustrada została zaprojektowana w taki sposób, aby przejmowała pełne obciążenie od upadku. Wstępnie naprężona siatka diagonalna stanowi dodatkowe zabezpieczenie i tym samym zwiększa bezpieczeństwo całego układu. Jednocześnie siły naciągu siatki oddziałują na drewnianą konstrukcję nośną i muszą zostać odpowiednio uwzględnione w obliczeniach. Ze względu na otwartą konstrukcję powierzchni siatki nie wolno zasłaniać foliami, plakatami ani roślinnością, ponieważ zmieniłoby to w istotny sposób przepuszczalność konstrukcji dla wiatru, a tym samym przyjęte założenia dotyczące obciążeń.
Logistyka i montaż również stanowiły część procesu projektowania konstrukcji: plac budowy jest dostępny od strony istniejącej drogi, a także od strony obszaru mostu Monbijou. Wymiary oraz stopień prefabrykacji elementów konstrukcyjnych musiały być zatem dostosowane do możliwości transportowych, a konieczność zastosowania żurawia samojezdnego uwzględniono już na wczesnym etapie projektowania.
Zastosowanie oprogramowania firmy Dlubal
Do analizy konstrukcji nośnej około 22-metrowej wieży schodowej przestrzenny układ konstrukcyjny zamodelowano w programie RFEM 6 firmy Dlubal jako trójwymiarowy model prętowy. W modelu uwzględniono drewniane słupy i pasy kratownic, słupki oraz stalowe krzyżulce rozciągane, a także elementy stężające spoczniki. Umożliwiło to analizę wzajemnego przestrzennego oddziaływania kratownic oraz obciążeń wynikających z oddziaływań pionowych i poziomych w ramach jednego modelu obliczeniowego.
Szczególne znaczenie miało realistyczne odwzorowanie różnych mechanizmów pracy konstrukcji: stalowe krzyżulce zamodelowano jako pręty osiowo rozciągane, natomiast pozostałe elementy jako pręty kratownicowe lub belkowe, z odpowiednio zdefiniowanymi przegubami.
W modelu obliczeniowym uwzględniono ciężar własny, obciążenia użytkowe schodów i spoczników, obciążenie śniegiem, obciążenie wiatrem, a także miarodajne obciążenia poziome od poręczy i diagonalnej siatki z drutu. Dodatkowo w obliczeniach konstrukcji uwzględniono siły wstępnego naprężenia oraz obciążenia od elewacji przekazane przez projektanta konstrukcji metalowych. W zakresie stanu granicznego użytkowalności szczególne znaczenie miały przemieszczenia poziome wieży, ugięcia spoczników oraz charakterystyka drgań konstrukcji schodów. Wymiarowanie sejsmiczne przeprowadzono metodą sił zastępczych zgodnie z normą SIA 261; firma Timbatec wyznaczyła siły zastępcze oraz wynikające z nich reakcje podporowe na potrzeby dalszego wymiarowania fundamentów.
Sprawdzenia elementów drewnianych i stalowych przeprowadzono na podstawie globalnego modelu RFEM, z wykorzystaniem rozszerzeń Projektowanie konstrukcji drewnianych oraz Projektowanie konstrukcji stalowych. Wyznaczone na tej podstawie siły wewnętrzne stanowiły podstawę do szczegółowego wymiarowania połączeń oraz opracowania katalogu detali konstrukcji drewnianej przez firmę Timbatec. Projekt wymagał również koordynacji z projektem fundamentów opracowywanym przez inżyniera budownictwa oraz z projektami diagonalnej siatki z drutu, poręczy i elementów mostu przygotowywanym przez projektanta konstrukcji metalowych i elewacji.
| Miejsce | Berno Szwajcaria |
| Architekt | Roesti & Pereira GmbH |
| Inwestor | Budownictwo nadziemne Stadt Bern |
| Konstrukcje drewniane | Beer Holzbau AG |
| Inżynier budownictwa drewnianego |