Egipt to kraj, który w ostatnich latach był regularnie naznaczony przez zamieszki. Prawie połowa ludzi tam żyje na lub poniżej granicy ubóstwa. Przyczyną tego są, oprócz polityki, przede wszystkim rosnąca populacja i ograniczone obszary, na których w Egipcie w ogóle można uprawiać rolnictwo.
Tylko wzdłuż Nilu, życiowej arterii kraju, rośnie zboże, którego mieszkańcy potrzebują tak bardzo. Już teraz nie wystarcza go ani na końcu, ani na początku. Dlatego Egipt musi importować większość swojej żywności z zagranicy, aby pokryć własne potrzeby.
Takie podejście sprawiło, że Egipt stał się nie tylko silnie zależny od handlu z innymi krajami. Import zboża jest również dość drogi i skomplikowany. Egipt zamierza teraz z tym walczyć. Plan: Nowa Delta. Utworzyć nową strefę rolniczą, pośrodku pustyni. Jak to zrobić? Przyjrzyjmy się temu bliżej.
Co to jest projekt „Nowa Delta”?
O co chodzi w projekcie Nowa Delta? Egipt chce wykorzystać część swojej pustyni do celów rolniczych. W tym celu ma miejsce przekierowanie wody z Nilu i wykorzystanie rezerwuaru wodnego znajdującego się pod licznymi warstwami skał, aby tam uprawiać żywność.
To, co brzmi jak niesamowicie pracochłonne przedsięwzięcie, ma jeszcze więcej do zaoferowania, niż się to początkowo wydaje. Nie bez powodu omawiamy tutaj projekt Nowa Delta. Ponieważ taka inicjatywa nigdy wcześniej nie była podjęta. I oczywiście ma ona nie tylko oczywiste zalety, ale również ciemne strony.
Egipt i jego rolnictwo
Do roku 2050 populacja Egiptu wzrośnie o około 40 mln ludzi do prawie 160 mln. Ta dodatkowa populacja musi być wyżywiona. Jednak tylko około 4% powierzchni ziemi Egiptu nadaje się w ogóle do prowadzenia działalności rolniczej. A nawet te obszary wzdłuż Nilu już teraz jęczą pod ciężarem urbanizacji i wyjaławiania gleby.
Już dziś Egipt jest uzależniony od importu żywności. Niesamowite 96% jego zapasów pszenicy pochodzi z zagranicy i kosztuje kraj każdego roku kilka miliardów dolarów. Do ogólnie skromnej sytuacji żywnościowej doszły polityczne cięcia gospodarcze.
Między 2017 a 2022 rokiem Egipt importował 82% swojej pszenicy z Rosji i Ukrainy. Z wybuchem wojny ta linia zaopatrzenia została przerwana. Chociaż Egipt zdołał importować swoją pszenicę z innych krajów, cena wzrosła o prawie 40%.
Okazało się, jak bardzo ta zależność czyni Egipt podatnym. To jeszcze jeden powód, by zrobić wszystko, aby rozszerzyć rolnictwo i ustabilizować własną sytuację żywnościową. I dokładnie to Egipt zamierza osiągnąć, za wszelką cenę.
Zakres projektu i ambicje w projekcie Nowa Delta
Czego potrzebujesz, aby zamienić pustynię w użytkową oazę rolniczą? Przede wszystkim mnóstwo kanałów, stacji pomp i systemów nawadniających. Wtedy potrzeba, aby wszyscy pracownicy, którzy mają budować i obsługiwać takie obiekty, mieli gdzie mieszkać. Budowane są zatem osady i wiele dróg. Do tego dochodzą inne zakłady przemysłowe, na przykład oczyszczalnie ścieków i elektrownie.
Woda z Nilu ma być przekierowana na pustynię, aby wykorzystać ją do nowych pól uprawnych. Ale o jaką powierzchnię użytkową chodzi? W rzeczywistości podobne projekty w Egipcie trwają już od dłuższego czasu. Nigdy o nich nie słyszeliście? Nic dziwnego, ponieważ nawet z projektem Nowa Delta docierały tylko nieliczne informacje.
Między 2015 a 2020 rokiem Egipt osiągnął pierwszy kamień milowy. Ponad 5.000 km² pustynia została nawodniona. Te zdobyte obszary umożliwiły około 50% samowystarczalność kraju w zakresie żywności. Celem na koniec 2025 roku jest pełne 65%. Tę liczbę należałoby jednak prawie podwoić, aby zapewnić samodzielność Egiptu. Dlatego powstał projekt Nowa Delta.
Infrastruktura projektu Nowa Delta w Egipcie
W marcu 2021 roku cały świat dowiedział się: Egipt przystąpił do budowy największej sztucznej rzeki na świecie. Nilu 2.0. W ramach tego przedsięwzięcia ma powstać ponad 9.000 km² nowych terenów uprawnych. W tym celu ścieki z rolnictwa, które normalnie odpływałyby przez Wadi Rosetta w zachodniej części Delty Nilu, zostaną przekierowane.
Dzięki temu woda nie płynie już do Morza Śródziemnego, lecz do sztucznej rzeki. To tak, to dobry początek. Ale co dalej? Nowa rzeka biegnie jeszcze 50 km wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego. Potem robi się ciekawie. Bo dopływa do wnętrza lądu.
Tak więc naprawdę płynie dalej pod ziemią. Dziesięć podziemnych rur o średnicy 3 m przesyłają wodę na odległość 22 km do samego centrum egipskiej pustyni.
Ale tutaj podróż wody z Nilu jeszcze się nie kończy. Po powrocie na powierzchnię woda pokonuje kolejne 42 km kanałem do ogromnej stacji uzdatniania wody w Al Hammam. Stąd około 500.000 ha jest zaopatrywanych codziennie w 6 mln m³ wody. Druga duża stacja uzdatniania tego projektu, Bahr El-Baqar, jest prawie równie potężna. To więc naprawdę duża ilość wody, która tam się przerabia.
Zaledwie 125 km na wschód od Al Hammam powstaje kolejny kanał, który dodatkowo przekierowuje wodę z Nilu na pustynię. Woda dla Nowej Delty pochodzi z tych trzech źródeł pochodząca dodatkowo z odsolonej wody gruntowej z rezerwuaru podziemnego.
Następnie płynne złoto trafia na pola. Ale jak? Poprzez wiele kanałów! Tutaj dwanaście stacji pomp o wysokiej wydajności niezmordowanie pracuje, aby nawadniać 4.400 km² nowych terenów rolniczych. Wystarczy, aby dalej stabilizować własne zaopatrzenie w żywność – przynajmniej w teorii. W praktyce istnieje wiele problemów z projektem Nowa Delta.
Kluczowe problemy w projekcie Nowa Delta
Projekt Nowa Delta w Egipcie napotyka kilka problemów. Wystarczająco dużo powodów, by przyjrzeć się dokładniej tym najważniejszym. Od kwestii wody, przez glebę, po zamieszki i greenwashing, a także fałszywe obietnice złożone własnemu społeczeństwu.
Niedobór wody w projekcie Nowa Delta
Rzut oka na Egipt ujawnia już coś z mapy: nie ma tam wiele wody. Nil jest nawet prawie jedynym źródłem wody dla całego kraju. Skąd więc ma pochodzić życiodajna ciecz dla tak znacznie większej powierzchni ziemi?
Oprócz Nilu, który ma zostać znacznie wykorzystany, pozostaje jeszcze możliwość rezerwuaru wodnego. Właśnie o tym już wspomnieliśmy. Ale o co chodzi? Mowa tu o dużym zasobie wodnym znajdującym się pod warstwami skał. W samym sercu pustyni.
To brzmi dobrze! Więc weźmy kurek i przecinajmy rurę! Niestety, istnieją różnorodne komplikacje. Na początek wody gruntowe Egiptu są bardzo zasolone. W końcu pustynia była kiedyś morzem. Nawet gdyby można było dostać się do wody, musiałaby ona zostać kosztownie odsolona. Ponadto nikt nie wie, jak długo była ona uwięziona pod ziemią. Prowadzi to do dalszych pytań:
- Czy istnieją tam bakterie lub zarazki, które lepiej pozostawić nieskażone?
- Czy przez wysadzanie powstaje niestabilność skał?
- Ile wody jest tam rzeczywiście?
- Co jeśli ten zbiornik w końcu się wyczerpie?
To wszystko są pytania, które nie zostały jeszcze publicznie odpowiedziane. Ogólnie rzecz biorąc, niewiele szczegółów dotyczących projektu Nowa Delta zostało ujawnionych. To oczywiście zapewnia dużo miejsca do spekulacji. W tym artykule staramy się jak najwięcej opierać na potwierdzonych informacjach. Niestety, zawsze tak nie jest.
TAMA GERD: Problem dla projektu Nowa Delta?
Obecnie to temat we wszystkich gazetach: Etiopia otwiera swój tama GERD. Budowa trwała całe 14 lat. Tama zatrzymuje do 74 mld m³ wody z Nilu. Dlatego związana z nią elektrownia wodna jest największa w Afryce. Dla projektu Nowa Delta nie są to jednak dobre wiadomości.
Ponieważ woda, która sprzyja ogromnej produkcji energii elektrycznej w Etiopii, sieje pustynny piasek w zębatki Nowej Delty. Brakuje jej w systemie Nilu, który Egipt tak chętnie chciałby dalej eksploatować – oczywiście w sposób zrównoważony. To od lat powoduje napięcia z sąsiadami.
Słabe gleby w Nowej Delcie
Czego jeszcze potrzeba do rolnictwa? Dobrze, dobrych, żyznych gleb. Jednakże pustynie niekoniecznie są synonimem płodności. Nie jest inaczej też na Pustyni Zachodniej Egiptu, gdzie powstaje projekt Nowa Delta.
Z powodu zasolonej wody gruntowej, gleby również są bardzo zasolone. A zbożem, które jest tak ważne dla zaopatrzenia w żywność, nie przepadają za taką glebą. Dlatego obszar ten musiał być najpierw przygotowany. Z dużą ilością nawozu. A to oczywiście kosztuje niemało pieniędzy i zasobów.
Projekt Nowa Delta: Budowa na pustyni
Kolejnym kluczowym wyzwaniem jest tworzenie infrastruktury i budynków. W końcu wszystko to musi być zbudowane na pustyni. Piasek jest wysoce nieszczególnie odpowiedni jako podłoże budowlane. Zwłaszcza dla dróg. Niemniej jednak materiały budowlane i pracownicy muszą być w jakiś sposób transportowani.
Pod piaskiem znajdują się twarde warstwy skalne. Wiercenie w nich, aby osadzić fundamenty lub później pompować wodę spod ziemi, może stanowić dla odpowiedzialnych duży problem. Gigantyczne stacje pomp i kanały pochłaniają mnóstwo energii – nie tylko w fazie budowy. Samo pompowanie wody oraz jej późniejsze uzdatnianie to procesy pracochłonne, energochłonne i bardzo kosztowne. Czy to się w ogóle opłaca?
Ryzyka gospodarcze w projekcie Nowa Delta
To prowadzi nas do kolejnego punktu. Wraz z nową powierzchnią dla rolnictwa planowane są również nowe miasta wzdłuż kanałów, jak i wokół terenów przemysłowych. To niewątpliwie oznacza, że Egipt stoi przed ogromnymi kosztami sięgającymi miliardów dolarów. Coś, na co kraj ze swoją i tak już chwiejną gospodarką właściwie nie może sobie pozwolić.
Dodatkowo, rolnictwo nie jest prawdziwą inwestycją. Plony są zawsze ogromnie niepewne i zależne między innymi od pogody. Wszystko to prawdopodobnie obciąża egipską gospodarkę bardziej niż mogłoby ją w przyszłości odciążyć.
Nie można jednak tego jednoznacznie stwierdzić. Jak już wcześniej wspomniano, wiele szczegółów dotyczących projektu Nowa Delta nie jest publicznie dostępnych. Nawet lokalni dziennikarze nie odważają się poruszać tego tematu. Dlaczego? Całość jest projektem wojskowym. A z wojskiem nie chce się konfliktować w Egipcie.
Projekt Nowa Delta: Środowisko i zrównoważony rozwój
Ostatnia kwestia, którą chcielibyśmy poruszyć, to kwestia zrównoważonego rozwoju. Projekt Nowa Delta został przedstawiony przez rząd Egiptu jako prawdziwy projekt wzorcowy. W centrum uwagi miały być zrównoważone zasoby i inteligentne miasta. Ale czy tak jest naprawdę?
Faktycznie, nadmierna eksploatacja zasobów Nilu jest głównym przedmiotem krytyki. Nil nie bez powodu jest życiową arterią kraju. Kolejna sztucznie stworzona delta Nilu mogłaby tę i tak już niedoborową resursę wody całkowicie wyczerpać.
Dodatkowo, sztuczna irygacja na taką skalę powoduje, że uwięzione w piasku sól jest uwalniana i jeszcze bardziej przenika glebę. To w przyszłości naprawdę może być dużym problemem.
Projekt Nowa Delta: Jakie są szanse?
Pomimo wszystkich niejasności i problemów, projekt Nowa Delta oczywiście oferuje również szereg szans, szczególnie dla branży budowlanej. Musi zostać zbudowanych tak wiele instalacji i budynków, że wielka ilość projektów oznacza mnogość nowych zleceń dla egipskiego przemysłu budowlanego.
Dodatkowo każda wyzwanie przynosi również nowe doświadczenie. Brzmi jak banalne zdanie z kalendarza, ale jest prawdą. W szczególności w dziedzinach nawadniania, uzdatniania wody i tworzenia dużych projektów infrastrukturalnych branża budowlana może uczyć się z Nowej Delty. Wiemy przecież, że uczymy się również na błędach innych. Duże projekty w Niemczech regularnie zawodzą – lub ledwo ich unikają. Jeśli interesuje was ten temat, zapraszamy do odwiedzenia tego wpisu na blogu: Duże projekty budowlane w Niemczech .
Dobrze, projekt oficjalnie nie jest porażką. Gdy spojrzysz na region pustynny na zachód od delty Nilu, zauważysz zielone koła – wiele zielonych kół. To właśnie są ogromne pola, na których w ramach projektu Nowa Delta prowadzi się uprawy. Jest to następna szansa: Egipt wreszcie może zaopatrywać swoją własną populację w zboże! Czy na pewno?
Z niepotwierdzonych źródeł, oficjalnie może nigdy się o tym nie dowiemy, większość roślin uprawianych w Nowej Delcie jest przeznaczona na eksport. Dlaczego? To proste. Przynosi to większe zyski do pustych państwowych kas. Egipt zawsze był bardzo zorientowany na eksport.
Według anonimowych raportów, w Nowej Delcie uprawiane są następujące rośliny: bawełna, trzcina cukrowa, kukurydza, ryż, pszenica, sorgo, ziemniaki, jęczmień, cebula. Ale nie dla miejscowych. Do tego dochodzą arbuzy, owoce cytrusowe, mango, daktyle, figi i winogrona.
Może już zauważyliście. Te rośliny w większości potrzebują dużo wody, ale można je eksportować z pokaźnymi zyskami. Egipt niestety nie może wystrzec się swojej natury. To dzieje się kosztem własnej populacji i wewnętrznej stabilności kraju.
Wnioski z projektu Nowa Delta
Pomimo wszystkich szans i faktu, że Nowa Delta jest niewątpliwie emocjonującym projektem: Na zakończenie chcemy porównać wizję z rzeczywistością. Przypominamy sobie: Nowa Delta miała stworzyć nową powierzchnię dla rolnictwa, aby własna populacja mogła być zasilana żywnością niezależnie od importu. Do tego doszło wszechstronne credo zrównoważonego rozwoju. Co z tego pozostało?
Z punktu widzenia branży budowlanej, Nowa Delta to wielki eksperyment, który dotyczy rolnictwa, ale przede wszystkim infrastruktury. Na przykład, opracowano i zbudowano największą na świecie stację uzdatniania wody. Jednak projekt Nowa Delta jest naznaczony ogromnymi technicznymi i ekonomicznymi niepewnościami.
Czy coś takiego może zadziałać? Czy kiedykolwiek się to opłaci? I czy Egipt przekroczy kiedyś granice Nilu? Tylko przyszłość może nam to pokazać. Niedobór wody i długo trwający kryzys gospodarczy, połączony z silnymi zamieszkami w kraju, mogą zostać przezwyciężone dzięki takiemu mega projektowi jak Nowa Delta.
Tak więc kraj, który przez masywne inwestycje długoterminowo sam wyciąga się z problemów. Oceniając obecne dane eksportowe, jest to rozwój, który może przynieść krótkoterminowy wzrost gospodarczy.
Na dłuższą metę jednak, Nowa Delta nie rozwiązuje w ten sposób najpilniejszych problemów Egiptu: nierówności społecznej i finansowej, niedoboru żywności, zależności od importu i eksportu oraz społecznych zamieszek. Nowa Delta może nawet jeszcze bardziej pogłębić sytuację. Jak wszystko się potoczy, pokażą kolejne lata. Być może zostaniemy zaskoczeni i plan Egiptu się uda. Kto to wie.