1x
006245
2026-09-29

Wartości przekroju

Pole przekroju

Rozróżnia się geometryczne i ideowe pole przekroju. Geometryczne pole przekroju odpowiada rzeczywistej powierzchni przekroju i jest niezależne od właściwości materiału. Ideowe pole przekroju uwzględnia natomiast różne sztywności materiałów, na przykład w przypadku przekrojów zespolonych.

Ideowe pole przekroju odnosi się do materiału odniesienia o module sprężystości Eref:

Geometryczne pole przekroju wynosi:

Położenie środka ciężkości sprężystego

Współrzędne ey i ez opisują położenie sprężystego środka ciężkości względem początku globalnego układu współrzędnych w kierunku Y oraz Z. Sprężysty środek ciężkości wyznaczany jest z uwzględnieniem sztywności materiałów. Jego współrzędne wynikają z całek powierzchniowych ważonych modułem sprężystości:

Momenty bezwładności

Momenty bezwładności Iy i Iz odnoszą się do lokalnego układu współrzędnych y, z. Początek lokalnego układu współrzędnych znajduje się w sprężystym środku ciężkości. Jego osie przebiegają równolegle do globalnych osi Y i Z.

Momenty bezwładności Iu i Iv odnoszą się do osi głównych u i v. Osie te przechodzą przez sprężysty środek ciężkości i są obrócone względem lokalnego układu współrzędnych y, z o kąt osi głównych α.

W przypadku przekrojów składających się z kilku niesprężonych podprzekrojów momenty bezwładności sumowane są bez uwzględnienia członu Steinera.

Moment dewiacyjny

Moment dewiacyjny Iyz odnosi się do lokalnego układu współrzędnych y, z. Początek lokalnego układu współrzędnych znajduje się w sprężystym środku ciężkości. Jego osie przebiegają równolegle do globalnych osi Y i Z.

Moment dewiacyjny przekroju ideowego wynosi:

  1. Polowe momenty bezwładności ==

Polarny moment bezwładności Ip odnosi się do środka ciężkości i wynika z sumy dwóch głównych momentów bezwładności:

Polarny moment bezwładności Ip,SC odnosi się do środka ścinania.

Nachylenie osi głównych

Kąt α opisuje obrót układu osi głównych u, v względem lokalnego układu współrzędnych y, z.

Promienie bezwładności

Promień bezwładności opisuje rozkład pola przekroju względem osi odniesienia. Wynika on z pierwiastka kwadratowego ilorazu odpowiedniego momentu bezwładności i pola przekroju.

Sprężysty wskaźnik wytrzymałości

Sprężyste wskaźniki wytrzymałości Wy,min, Wy,max, Wz,min, Wz,max, Wy i Wz odnoszą się do lokalnego układu współrzędnych y, z. Początek lokalnego układu współrzędnych znajduje się w sprężystym środku ciężkości. Jego osie przebiegają równolegle do globalnych osi Y i Z.

Sprężyste Wu,min, Wu,max, Wv,min, Wv,max, Wu i Wv odnoszą się do osi głównych u i v.

Powierzchnie ścinania

Powierzchnie ścinania wyznaczane są z rozwiązania MES zagadnienia skręcania Saint-Venanta. Z trzech obliczonych stanów jednostkowych funkcji deplanacji tworzona jest macierz sztywności skręcania i ścinania D. Macierz ta wiąże skręcenie przekroju oraz średnie odksztalenia ścinające z pierwotnym momentem skręcającym i siłami tnącymi:

  1. Powierzchnie ścinania w lokalnym układzie współrzędnych y, z ===

Z wpisów diagonalnych D22 i D33 macierzy sztywności D wynikają powierzchnie ścinania w lokalnym układzie współrzędnych:

  1. Powierzchnie ścinania w układzie osi głównych u, v ===

W osiach głównych u, v składowa ścinania poprzecznego macierzy sztywności transformuje się zgodnie z następującą zależnością:

Macierz rotacji S zdefiniowana jest przy tym przez nachylenie osi głównych α:

Z elementów diagonalnych As,11 i As,22 przekształconej macierzy As obliczane są ostatecznie powierzchnie ścinania w układzie osi głównych:

Położenie środka ścinania

Środek ścinania to punkt w płaszczyźnie przekroju, przez który musi przebiegać linia działania siły tnącej, aby nie powstał dodatkowy obrót pręta. Odwrotnie, czysty moment skręcający przyłożony w środku ścinania powoduje skręcenie bez dodatkowego zginania siłą poprzeczną. W odniesieniu do środka ścinania moment wynikający z naprężeń stycznych od siły poprzecznej jest równy zeru. Jeżeli wyprowadzona w poprzednim rozdziale macierz sztywności ścinania i skręcania D odniesiona zostanie do środka ścinania, to dzięki tej mechanicznej dekopolaryzacji znikają odpowiednie człony sprzężające między siłą poprzeczną a skręcaniem:

D12=D21=0 oraz D13=D31=0

  1. Współrzędne środka ścinania w lokalnym układzie współrzędnych y, z ===

Współrzędne środka ścinania ySC i zSC wyznaczane są tak, aby warunek ten był spełniony. Obliczone współrzędne odnoszą się przy tym do sprężystego środka ciężkości przekroju.

  1. Współrzędne środka ścinania w układzie osi głównych u, v ===

Transformacja wyznaczonych współrzędnych z lokalnego układu y, z do układu osi głównych u, v odbywa się geometrycznie poprzez nachylenie osi głównych α za pomocą następujących równań transformacji:

Obliczone współrzędne odnoszą się przy tym do sprężystego środka ciężkości przekroju.

Moment bezwładności przy skręcaniu swobodnym

Moment bezwładności przy skręcaniu swobodnym It opisuje geometryczny opór przekroju przeciw czystemu skręceniu (skręcaniu). Moment bezwładności przy skręcaniu swobodnym wyznaczany jest z rozwiązania MES zagadnienia skręcania Saint-Venanta. Obliczenie momentu bezwładności przy skręcaniu swobodnym odbywa się z uwzględnieniem deplanacji przekroju (wypaczenia) za pomocą następującej zależności całkowej:

Wskaźnik wytrzymałości na skręcanie

Wskaźnik wytrzymałości na skręcanie oblicza się jako iloraz pierwotnego jednostkowego momentu skręcającego Mxp=1 i maksymalnego wypadkowego naprężenia stycznego od skręcania swobodnego:

Do obliczenia wykorzystywane jest maksimum niewygładzonych wartości naprężeń w węzłach elementów skończonych. W graficznej prezentacji wyników naprężenia są standardowo wygładzane poprzez uśrednianie wartości sąsiednich elementów we wspólnych węzłach. W ten sposób można zredukować lokalne koncentracje naprężeń.

Maksymalne naprężenie z graficznej prezentacji wyników może zatem różnić się od naprężenia decydującego dla obliczenia Wt. Obliczenie wsteczne na podstawie przedstawionego maksimum naprężenia nie musi zatem dawać wypisanej wartości Wt.

Opór na wypaczenie odniesiony do środka ścinania

Opór na wypaczenie opisuje opór przekroju przeciw odkształceniom wypaczenia. Charakterystyka przekroju obliczana jest za pomocą następującej całki z kwadratu ważonej materiałowo funkcji deplanacji ω odniesionej do środka ścinania:

Promień bezwładności wypaczenia odniesiony do środka ścinania

Promień bezwładności wypaczenia oblicza się z oporu na wypaczenie i polarnego momentu bezwładności. Jest on odniesiony do środka ścinania.

Wycinkowy wskaźnik wytrzymałości odniesiony do środka ścinania

Wycinkowy wskaźnik wytrzymałości oblicza się jako iloraz oporu na wypaczenie odniesionego do środka ścinania i maksymalnej wartości odpowiadającej rzędnej deplanacji.

  1. Parametr asymetrii przekroju ==

Parametr asymetrii przekroju uwzględnia wpływ jednowymiarowo symetrycznej lub niesymetrycznej geometrii przekroju na sprężysty moment krytyczny dla zwichrzenia, a tym samym na zachowanie przy zwichrzeniu.

  1. Parametr asymetrii przekroju odniesiony do sprężystego środka ciężkości ===
  1. Parametr asymetrii przekroju odniesiony do środka ścinania ===

Wartość pomocnicza dla obrotu wypaczenia odniesiona do środka ścinania

Wartość pomocnicza dla obrotu wypaczenia jest wielkością pomocniczą do opisu rozkładu wypaczenia przekroju odniesionego do środka ścinania.

Plastyczne wskaźniki wytrzymałości

Przy wyznaczaniu plastycznych wskaźników wytrzymałości sumowane są odniesione do plastycznej osi obojętnej wartości momentów statycznych strefy rozciągania i strefy ściskanej.

Współczynnik kształtu plastycznego

Plastyczny współczynnik kształtu opisuje plastyczną rezerwę przekroju względem sprężystych nośności granicznych.

Położenie plastycznej osi obojętnej

Położenie plastycznej osi obojętnej wyznaczane jest z równowagi sił osiowych. W teoretycznie w pełni plastycznym stanie wynikowe siły rozciągające i ściskające muszą być co do wartości bezwzględnej równe. Wynikają one z całkowania odpowiednich granic plastyczności po odpowiadających polach przekroju.

  1. Położenie plastycznej osi obojętnej w lokalnym układzie współrzędnych y, z ===

Współrzędne ypl i zpl opisują położenie plastycznych osi obojętnych względem sprężystego środka ciężkości przekroju w lokalnym układzie współrzędnych y, z. Współrzędna ypl podaje położenie plastycznej osi obojętnej przebiegającej równolegle do lokalnej osi z. Współrzędna zpl podaje położenie plastycznej osi obojętnej przebiegającej równolegle do lokalnej osi y.

  1. Położenie plastycznej osi obojętnej w układzie osi głównych u, v ===

Współrzędne upl i vpl opisują położenie plastycznych osi obojętnych względem sprężystego środka ciężkości przekroju w układzie osi głównych u, v. Plastyczna oś obojętna równoległa do głównej osi v przebiega przez współrzędną upl. Plastyczna oś obojętna równoległa do głównej osi u przebiega przez współrzędną vpl.

Ciężar

Ciężar opisuje ciężar przekroju na jednostkę długości. Wynika on z całkowania ciężaru właściwego po polu przekroju:

Położenie środka masy

Współrzędne środka masy podawane są względem sprężystego środka ciężkości przekroju. Wynikają one z momentów statycznych ważonych odpowiednią gęstością materiału, podzielonych przez całkowitą masę na jednostkę długości:

Powierzchnia na jednostkę długości

Powierzchnia na jednostkę długości opisuje zewnętrzny obwód przekroju, który jest narażony na bezpośrednie działanie termiczne z zewnątrz.

Bryła

Bryła opisuje objętość przekroju odniesioną do jednostki długości. Dla jednostki długości odpowiada ona polu powierzchni geometrycznego pola przekroju Ageom.

Współczynnik profilu

Współczynnik profilu opisuje stosunek powierzchni elementu narażonej na ogień do bryły elementu na jednostkę długości. Obliczenie odbywa się za pomocą ilorazu powierzchni na jednostkę długości i bryły: Am / V.